Geschiedenis

Op 11 januari 1814 vonden er langsheen de Belgisch-Nederlandse grens hevige gevechten plaats tussen de troepen van Napoleon en de Geallieerde landen die Frankrijk wensten te verslaan. Na het debacle te Rusland en enkele nederlagen in de Duitse landen diende de beroemde keizer zich meer en meer terug te trekken binnen de grenzen van Frankrijk.

Ook de Belgische en Hollandse gewesten maakten toen deel uit van het Franse keizerrijk. In Nederland komen de Oranjes terug uit ballingschap. Meteen breekt een algemene opstand uit in het najaar van 1813. De Fransen bezetten er nog enkele vestingsteden terwijl een noorderlijk leger van de Geallieerden met Pruisen, Kozakken en de inmiddels in Zeeland gelande Britten zich klaar maken voor een aanval op de stad en haven van Antwerpen, het pistool dat Napoleon naar England gericht hield.

Op deze bewuste januaridag, nu 205 jaar geleden, ondervonden de bewoners van Hoogstraten, Meer, Minderhout, Loenhout en Wuustwezel direct wat oorlog betekende. Maar ook verder richting Kalmthout, Essen, Brasschaat, Kapellen en Ekeren zou de oorlog spoedig dichterbij komen. Deze reeks van zware schermutselingen heeft de naam gekregen van de grootste plaats toen van betekenis: nl. de Slag van Hoogstraten !

In Hoogstraten en omgeving is het tot een regelrechte veldslag gekomen daar de rechterkolonne van de Geallieerden onder leiding van generaal von Borstell er botste op de Franse hoofdmacht van generaal Roguet. Echter twee andere kolonnes, ondersteund door een vierde kolonne Engelse troepen, vocht zich meer westwaarts richting Antwerpen. Daarbij kwam het toch tot zwaardere, doch kortere gevechten in Wuustwezel, Braken en Loenhout waar de Fransen zich tevens goed verschanst hadden nabij de Bredabaan en omgeving.
De Bredabaan, nu gekend als nationale weg nummer 1 of kortweg N1, werd op bevel van Napoleon zelf afgewerkt in 1811 als verbindingsweg tussen de vestingsteden Antwerpen en Breda. Napoleon, een brilliante strateeg, besefte als geen ander dat een goede weg van 15 meter breedte bijzonder handig zou zijn om snel troepen en materiaal te verplaatsen als de Engelsen zouden komen. En ze kwamen, eerst in 1809 en daarna in 1813/1814.

De Franse verdedigingslinie werd op die bewuste winterdag doorbroken, maar de Geallieerden lieten na maximaal te profiteren van hun overwinning. Daarbij speelden de slechte weersomstandigheden een belangrijke rol. Doch de Franse keizer had ook sommige van zijn beste legeronderdelen naar deze streken gezonden. De Jeune Garde Impériale onder leiding van de ervaren generaal Roguet, versterkt met bekende cavalerieonderdelen oa. Rode Lansiers, vochten als leeuwen tegen een overmacht. Met zijn ervaring en wat geluk met de winterse omstandigheden lukte het Roguet om uit de greep van de Pruisen te ontsnappen en opnieuw met andere Franse legeronderdelen front te maken op de lijn Wijnegem-Schoten-Merksem, waar enkele dagen later bijzonder hevig voor Antwerpen zou gevochten worden.

Na nog weken van gevechten voor de stadswallen van Antwerpen beseften de Geallieerden dat Antwerpen heel moeilijk was in te nemen. Ze trokken verder richting Brussel en Frankrijk en lieten een kleinere belegeringsmacht van Pruisen en Engelsen voor de stadswallen achter. Napoleon diende een eerste maal als keizer af te treden in april 1814. Pas in mei 1814 gaven de Fransen zich in Antwerpen over met een haven vol oorlogsschepen. Dit feit heeft zwaar gewogen tijdens de onderhandelingen te Fontainebleau en is één van de redenen dat de Franse keizer verbannen werd naar het eilandje Elba, vanwaar hij het jaar daarna zou terugkeren om definitief verslagen te worden in Waterloo.

De Slag van Hoogstraten is een vergeten echo uit het verleden totdat in 2002 een mysterieus veldgraf van een Pruisische soldaat (Man van Meer) bij de aanleg van HSL-lijn Antwerpen-Breda werd ontdekt te Meer/Hoogstraten. Reeds in 2009 was er te Oostmalle een historische reconstructie die rechtstreeks verband hield met deze gebeurtenissen. Tevens werd er te Hoogstraten een korte herdenkingsceremonie gehouden.
In 2014 werd de 200ste verjaardag van de slag groots herdacht in Hoogstraten en Minderhout met oa. een musical, academische lezing, parade en historische reconstructie.
Ook in dat jaar het is het interessante boek 'Tussen Antwerpen en Breda' verschenen van historicus Jan Huijbrechts.

Dit jaar willen we toch niet voorbijgaan aan de 205de verjaardag van de veldslag, die zo'n grote impact had op de lokale bevolking. We kiezen deze maal de westelijke flank van het oorlogsfront uit als plaats van gebeuren. Ook in Wuustwezel en Loenhout was de oorlogsschade zeer aanzienlijk !
Met een academische lezing, scholenproject en een historische reconstructie op 28 en 29 september 2019 staan we dit jaar stil bij deze vergeten periode die echter een grote impact heeft gehad op de verdere ontwikkeling van de gehele Noorderkempen.

Om verwarring te vermijden bij de bezoeker noemen we de gebeurtenissen de 'Slag van Wuustwezel 1814', maar de gevechten in deze gemeente kaderen wel degelijk in de nu internationaal bekende veldslag van Hoogstraten.